Bij zakendoen in Rusland is het informele gedeelte bijna even belangrijk als het formele, het is dan ook een ouderwetse kwestie van ‘een man een man, een woord een woord'.
Achtergrond
Rusland is een verdeelde samenleving, die een ingrijpende periode van verandering en herstel ondergaat. De oude macht is vertrokken, een politiek en economisch vacuüm achterlatend. Het is daarom terecht wanneer gezegd wordt dat zaken in Rusland veranderen van dag tot dag. Het land is zo divers dat wanneer iets geldt voor de ene regio, datzelfde in de volgende regio helemaal niet hoeft te gelden.
Echter, er zijn algemene kenmerken aan te wijzen welke een indruk geven van de Russische benadering van zakendoen en de Russische benadering van het leven in het algemeen.
Allereerst, is het belangrijk altijd in gedachten te houden dat de Rusische staat eeuwenlang (lang voor de komst van het sovjet regime), is overheerst door onderdrukking vanuit de regering. Daarom hebben de Russen heden ten dagen nog een afkeer van regels en wetten. Contracten zijn alleen geldig wanneer ze worden ondersteund door een nauwe persoonlijke band tussen de partijen. Het is gebruikelijk de overheidsbelastingen op zowel bedrijfsniveau als persoonlijk niveau niet te betalen.
Ten tweede, het enige waarop vertrouwd kan worden zijn nauwe vriendschappelijke relaties binnen de zakelijke omgeving. Netwerken, het investeren in persoonlijke banden en het winnen van vertrouwen, zijn essentieel voor het succesvol zakendoen in Rusland.
Ten derde, de juridische status van veel Russische bedrijven is twijfelachtig. Dit komt doordat ten tijde van het sovjet regime veel bedrijven in handen van de staat waren, maar deze oude wetten nu niet meer gelden. Het is soms onduidelijk wie de eigenaar is van het vermogen van de onderneming.
De Russische wetten worden regelmatig herschreven en zijn, in de praktijk in elk geval, niet dwingend. Dus, de meeste afspraken moeten gemaakt worden op basis van vertrouwen - een belangrijk deel van de afspraak moet aldus gebaseerd zijn op het eigen belang. De juridische basis onder elke afspraak zal waarschijnlijk van weinig betekenis zijn wanneer de persoonlijke band verbroken wordt.
Als buitenlander, wordt er van u verwacht dat u altijd op tijd bent bij zakelijke afspraken. Hoewel, de Russische tegenpartij te laat zou kunnen komen, zou dit een manier kunnen zijn om uw geduld op de proef te stellen. Verwacht in dat geval geen excuses van de Russische partij. Geef ook geen blijk van uw ergernis wanneer een zakelijke afspraak één of twee uur later begint dan afgesproken, dit is ook test van uw geduld.
Bedrijfsstructuur
Autocratie en gecentraliseerde besluitvorming staan symbool voor het sovjet systeem. Volgens velen, kenmerkt dit ook heden ten dagen nog de benadering zoals deze in veel grote Russische organisaties geldt. Russische bedrijven worden vaak gedreven door één sterke centrale persoon, die strategische beslissingen alleen neemt, of hooguit in overleg met een handvol nauw betrokken adviseurs. Daarom is het, wanneer u zaken doet met potentiële klanten of potentiële partners voor een zakelijke verbintenis, absoluut essentieel dat u er zichzelf van verzekert dat u in onderhandeling bent met de juiste persoon.
Westerse bedrijven die proberen in contact te treden met een Russisch bedrijf, verspillen grote hoeveelheden tijd en geld wanneer er geen contact wordt gelegd op het juiste hiërarchische niveau van het bedrijf. Nergens is het advies ‘Ga direct naar de bedrijfstop', meer van toepassing dan in Rusland.
Vergaderingen
Zoals verwacht mag worden in een land met een autocratische stijl van leidinggeven, zijn vergaderingen meestal bedoeld om informatie te verspreiden, in plaats van een open debat aan te gaan betreffende de huidige zakelijke kwesties. Formele vergaderingen worden vaak gehouden om reeds genomen beslissingen te bekrachtigen en om duidelijke instructies te geven over de belangrijkste taken die moeten worden uitgevoerd. Formele vergaderingen zijn vaak erg serieus en gestructureerd van aard, voor humor is er zelden ruimte.
Team functionering
Teams werken het beste samen wanneer de persoonlijke banden tussen de betrokkenen nauw zijn. Er blijft altijd enige mate van argwaan ten opzichte van buitenstaanders in de Russische samenleving en elke poging om teams van verschillende afdelingen van een organisatie samen te brengen, kan problematisch zijn. Wanneer de samenwerking binnen een team goed verloopt, is het het beste dit team in haar samenstelling zolang mogelijk te behouden. Verplaats het verkoopteam liever van project naar project, dan voor elke situatie een nieuw team op te richten.
Communicatie
Het niveau van de Engelse taal verschilt enorm in Rusland. Veel jongere ondernemers (met name in de grote steden als Moskou en St. Petersburg) beheersen niet alleen het Engels maar ook andere Europese betalen volledig. Echter, in de provincie is het niet ongebruikelijk dat men weinig tot geen kennis heeft van enige buitenlandse taal. Onderzoek altijd van te voren of een tolk noodzakelijk is.
Buiten Moskou en St. Petersburg wordt het Cyrillische schrift gebruikt.
Zoals in vele andere culturen (Mediterrane en culturen uit het Midden Oosten bijvoorbeeld) wordt meer belang gehecht aan het gesproken dan op het geschreven woord. Daarom is het vaak veel efficiënter om persoonlijke ontmoetingen te laten plaatsvinden, dan alleen schriftelijke informatie toe te sturen.
Vaak geeft de Russische partij tijdens een gesprek erg weinig visuele of verbale terugkoppeling. Wanneer de Russische partij in stilte luistert en weinig lichaamstaal gebruikt, betekent dit niet dat zij niet geïnteresseerd is, het is voornamelijk een kenmerk van de Russische cultuur. Russen zijn geneigd te wachten met hun antwoord en de tijd te nemen om over het onderwerp na te denken, wees daarom niet ongeduldig.
Kleding
Russen kleden zich zo goed als ze zich met hun salaris kunnen veroorloven. Mannen dragen voornamelijk een donker colbert, een pantalon en een stropdas. Dames dragen vaak een mantelpakje, of een blouse met een rok. Mannen trekken hun colbert meestal niet uit tijdens een vergadering.
Het is belangrijk voor westerse zakenlieden, om er chic en duurgekleed uit te zien, omdat dit hun geloofwaardigheid zal vergroten.
Het weer tijdens de winter in Rusland (evenals tijdens de zomer) kan extreem zijn. Zorg er daarom voor dat u uw kleding aanpast op de weersomstandigheden. Denk eraan in ieder geval een hoofddeksel, handschoenen en een shawl te dragen. Sta niet met uw handen in uw zakken, dit wordt als onbeleefd beschouwd.
Eet- en drinkcultuur
Het is moeilijk in te schatten wat te verwachten wanneer u bent uitgenodigd voor een lunch of diner in Rusland. De ontmoeting kan louter bedoeld zijn om de persoonlijke band te versterken, maar kan evenzo goed uitmonden in zware zakelijke onderhandelingen, waarbij van u verwacht wordt een overeenkomst te sluiten.
Wat voor soort zaken er ook besproken worden, een maaltijd in Rusland is vaak overvloedig en langdurig van aard met meer dan genoeg eten om de rest van de dag door te komen. Eet met smaak en spreek uw waardering uit over het eten dat u wordt aangeboden, dit zal de gastheer plezieren.
Rusland heeft altijd de reputatie gehad een cultuur te hebben waarin veel gedronken wordt. Veel Russen vinden echter dat het gebruik om veel te drinken tijdens zakelijke ontmoetingen steeds meer uit de tijd raakt. Wel kunt u nog steeds verwachten dat men in Rusland houdt van een goed glas sterke drank waar uitvoerig mee getoast wordt. Favoriete dranken zijn wodka en Russische champagne, maar ook bier en wijn worden steeds gebruikelijker.
__________________
Bron: www.worldbusinessculture.com
Nederlands
